Rokoko Nedir?

Rokoko kelimesi, Fransızcada kaya anlamına gelen “rocaille” ile midye kabuğu anlamına gelen “coquillage” sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuştur. Rokoko, çıktığı dönemde “modası geçmiş olan” anlamında kullanılmaktaydı. Günümüzde de aşina olduğumuz rokoko kelimesi; mimari, sanat, mobilya ve müzik gibi çeşitli alanlarda belirli bir tarzı ifade etmek için kullanılmaktadır.

Bu yazımızda, konutların iç tasarımına kadar etkilemiş belki de ilk mimari stil olan rokoko sanatının mimari yansımalarını inceleyeceğiz.

Not: Tarih öncesinden günümüze kısaca Mimarlık Tarihi Dönemleri ve A’dan Z’ye Mimari Üsluplar yazımızı okumayı unutmayın!

Rokoko Mimari Ne Zaman ve Nerede Ortaya Çıkmıştır?

Rokoko mimari 18. Yüzyılın başlarında Paris’te ortaya çıkmıştır. Birçok sanat akımında olduğu gibi rokoko da kendisinden bir önceki akım olan barok mimarinin özelliklerine eleştirel bir yaklaşım olarak kendini göstermiştir. Kronolojik olarak incelediğimizde Rokoko mimari, Barok mimari akımının sonunda ortaya çıkmış ve 18. yüzyıl sonlarına doğru yerini Neoklasizm almıştır. Mimari bir akım olmanın ötesinde Rokoko, Fransız Kralı XIV. Louis in 1715’deki ölümünden 1789 Fransız devrimine kadar geçen süreyi ifade etmektedir. Hatta bazı kaynaklar tarafından 18. Yüzyıl, Rokoko dönemi olarak kabul edilir.

Dekorasyon alanında klasik süslemelerden oldukça farklı olan bu hafif ve eğri çizgili süsleme anlayışının bilinen ilk örneklerinden birini Paris’te ki Hotel de Soubise salon süslemelerinde görmek mümkündür.

Rokoko mimarisinin ilk çıktığı yer Paris olsa da, göreceli olarak barış ortamında doğan bu tarz, gezici sanatçılar sayesinde kısa sürede kendini Fransa’nın dışında İngiltere, Almanya, Rusya, Avusturya, İspanya gibi ülkelerde de göstermeye başlamıştır.

Rokoko Mimari Neden ve Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Rokoko Mimari, ‘Güneş Kral’ olarak adlandırılan XIV. Louis’in sarayında yaşayan soylu saray üyelerinin, Barok mimariden sıkılarak yenilik aramaları sebebiyle ortaya çıkmıştır. Versay Sarayı’nda yaşamak zorunda kalan saray üyeleri, kendilerini ya saraydaki dar ve bakımsız konutlarda ya da kasabanın kötü konutlarında buldular. Bu dönem içerisinde Le Brun tarafından Barok klasik üslupta tasarlanan, ağır ve kasvetli iç mekanların verdiği sıkıntıyı oldukça fazla yaşadılar.

Bunların etkisi temelinde XIV. Louis’in ölümüyle beraber Versay’dan dışarı büyük bir göç başladı. Soylular Versay’dan ayrılarak Paris’in merkezine gitmiş ve kentin kenar mahallelerinde kendilerine özel ferah evler ve oteller yaptırmışlardır. Bu yapılar ev tasarımındaki yeni özgürlüğün habercisi olmuştur. Jean Courtonne tarafından 1722 tarihinde tasarlanan Hotel de Matignon bunun en güzel örneklerinden biridir.

Rokoko Mimarinin Özellikleri Nelerdir?

İlk bakışta merak ve huzur duygusu yaratan Rokoko tarzı, Barok mimarinin aksine dinsel öğelerden daha çok iç mekanlar ve konut, otel vb. yapılar üzerinde kendini göstermiştir. Rokoko; akıp giden kıvrımlı formların zenginliği ve estetik tasarımları ile öne çıkar. Açık renklerin ve ferah atmosferlerin baskın olduğu Rokoko mimarinin genel özellikleri kısaca şunlardır:

• Süslemelerde C ve S kavisi kullanımı
• Deniz kabuğu, yaprak, kuş ve bitki motifleri kullanımı
• Çiçek ve otların büyürken oluşturduğu kıvrımlardan ilham alan çizgiler
• Ayna ve mücevherlerle kaplanmış yüzeyler
• Asimetrik ve düzensiz unsurlar
• Beyaz alçı sıvanın abartılı kullanımı
• Binaların dış tasarımın sade, iç tasarımın ise detaylı oluşu
• Çin ve Japon tarzı desenlerin kullanımı ve oryantalist tasarımlar
• Barok mimariye göre daha sade, yalın ve yumuşatılmış bir stil

Rokoko Mimari ile Barok Mimari Arasındaki Farklar Nelerdir?

İlk bakışta benzer ve birbirlerinden sonra gelen akımlar olduğundan tarz olarak yakın oldukları düşünülse de Rokoko ve Barok Mimari arasında bazı temel farklar mevcuttur. Bu iki tarzın en belirgin farklarını şöyle sıralayabiliriz:

• Barok mimari temelinde din öğesi daha baskındır ve çıkış amacı Katolik dinini Protestanlığa karşı yüceltmektir. Rokoko mimarinin temelinde ise yaşam alanlarını güzelleştirmek vardır.
• Barok mimari daha çok şatafat, ihtişam ve gösteriş odaklı iken; Rokoko tarzında biraz daha sadelik ve ferah ortamlar oluşturmak ön plana çıkmaktadır.
• Rokoko mimaride asimetrik eğri, C ve S şeklinde kıvrımlar kullanılır. Barok mimari de ise bu tarz kıvrımların kullanımı azdır.
• Rokoko mimaride doğal figürlerin ve çiçek figürlerinin kullanımı oldukça fazladır. Barok mimaride ise çiçek figürleri fazla tercih edilmez.
• Rokoko tarzı süslemelerde Çin ve Japon kültürüne ait öğeler kullanılır. Barok mimaride bu tarz bir kullanım söz konusu değildir.
• Barok mimarinin çıkış yeri Roma-İtalya iken, Rokoko tarzı Paris-Fransa’da ortaya çıkmıştır.
• Rokoko mimarinin temel öğesi iç mekan tasarımıdır. Barok mimari, iç mekanın yanı sıra peyzaj tasarımı konusunda da oldukça önemli bir stildir.

İlgili Yazılar: Barok Mimari Nedir ve Özellikleri Nelerdir?

Avrupa’dan Rokoko Mimari Örnekleri:

Amalienburg Sarayı, Münih, Almanya

Rokoko tarzı 1730 yılından 1770 yılına kadar uzanan süre zarfında Almanya’da etkili olmuştur. Fransa basınını takip eden kesimin yanı sıra, gezgin Fransız mimar ve dekoratörlerin etkisi ile Almanya’da görülmeye başlamıştır. Alman mimarlar rokoko tarzını benimsemiş, ancak Fransız tarzının ötesinde daha asimetrik ve daha süslü bir şekilde kullanmayı tercih etmiştir. Dik açıları olmayan beyaz ve soluk pastel duvarlar, yaldızlı ve gümüş içeren dekoratif öğelerle süslenmiştir. İlk önemli yapı, Fransız mimar François de Cuvilliés tarafından 1739 yılında yapımı tamamlanan Münih şehrindeki Amalienburg Sarayı ve av köşküdür.

Branicki Sarayı, Varşova, Polonya

Almanya ile benzer özellikler gösteren Polonya içerisinde de Rokoko tarzında farklı mimari eserler bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi Varşova’ da bulunan ve Polonya’nın Versay’ı olarak bilinen Branicki Sarayı’dır.

Catherine Sarayı, St. Petersburg, Rusya

1.Petro namı diğer Deli Petro’nun eşi olan İmparatoriçe Catherine tarafından, Rococo temelli restorasyon geçiren saray 1756 yılında tamamlanmıştır. Restorasyonu esnasında iç tasarım için yaklaşık 100 kg altın kullanıldığı ifade edilen saray, Rococo mimarisinin en ihtişamlı eserlerinden biridir. Bir dönem Rusya’nın Versay’ı olarak da adlandırılmıştır.

İlgili Yazılar: Rokoko Dönemi Mimari Örnekleri

Türkiye’de Rokoko Mimarinin Uygulandığı Önemli Yapılar:

Ülkemizde rokoko tarzı, Fransa karalı XV. Louis’in devrin sanat özelliklerini yansıtan hediyeleri, Sultan III. Ahmed’e göndermesinden sonra görülmeye başlamıştır. İlk başlarda çok tasvip edilmese de daha sonra süslemelerde yerini almaya başlayan rokoko tarzı, Osmanlı mimarisinde de kendine bir yer edinmiştir.

Dönem içerisinde gerçekleştirilen bazı rokoko uygulamaları;

• Dolmabahçe Sarayı Muayede Salonu’ndaki kemerler, çiçekli vazolar, kubbe eteğinde kıvrımlı, kartuşlu, istiridye kabuklu, vazolu bir süsleme kuşağı rokoko tarzı süsleme özelliklerini yansıtmaktadır.
• Dolmabahçe Cami içindeki süslemelerde; geniş yapraklar, dallar ve çiçek demetlerinde rokoko tarzı görülmektedir.
• Ortaköy Cami’nin cephelerinde yer alan rokoko tarzındaki kabartmaların yanı sıra cami içinde istiridye kabuğunu andıran formlar ve bunların arasında bulunan yeşil renkli dallarda rokoko tarzını görmekteyiz.
• Yine Küçüksu Kasrı, Ihlamur Kasrı, Beylerbeyi Sarayı, Yıldız Sarayı bünyesindeki Şale Köşkü’nün odalarında ve salonunda zengin rokoko süsleme örnekleri mevcuttur.

Bu Yazı Rokoko Mimari Nedir? İlk Olarak Şu Sitede Yayınlanmıştır: DeCombo. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

18. yüzyıl başlarında Paris’te ortaya çıkan ve iç mekan tasarımı odaklı ilk mimari akım olan Rokoko mimari, adını Fransızcada kaya ve midye kabuğu anlamına gelen “rocaille” ve “coquillage” kelimelerinin birleşmesinden almıştır. Fransa dışında İngiltere, Almanya, Rusya, Avusturya ve İspanya’da da örneklerine rastlanan Rokoko mimarinin dünya genelindeki en popüler ve önemli örneklerini sizler için seçtik. 

Rokoko dönemi, barok mimarinin son dönemine denk geldiği ve daha çok dekorasyona odaklandığı için bazı yapılara tam olarak ‘Rokoko dönemi mimari örneği‘ demek yanlış olabilir. Genel olarak Rokoko dönemi eserleri, oldukça fazla sayıda restorasyon geçirmiş olmakla birlikte, aynı anda bir çok mimari tarzı da içerisinde barındırmaktadır. Tüm bu bilgiler ışığında, dünyanın en önemli Rokoko mimari örnekleri ve özelliklerini paylaştık. İşte, mutlaka görülmesi gereken Rokoko dönemi mimari örnekleri…

Rokoko Dönemi Mimari Örnekleri

1. Amalienburg Sarayı, Münih, Almanya

Rokoko mimari, gezgin Fransız mimar ve dekoratörlerin sayesinde Almanya’da kendini hissettirmeye başlamıştır. Alman mimarlar rokoko tarzını kendilerince yorumlamış ve daha asimetrik, daha süslü bir şekilde kullanmayı tercih etmiştir. Bu anlamda Almanya’da yapılan ilk önemli rokoko mimari örneği, Fransız mimar François de Cuvilliés tarafından 1739 yılında yapımı tamamlanan Münih şehrindeki Amalienburg Sarayıdır.

Not: Rokoko dönemi mimari örnekleri ile birlikte; ‘Rokoko nedir’, ‘Rokoko mimari ne zaman, nerede ve nasıl ortaya çıkmıştır’, ‘Rokoko mimarinin özellikleri nelerdir’ sorularının cevaplarını bulabileceğiniz Rokoko Mimari yazımızı okumayı unutmayın!

2. Branicki Sarayı, Varşova, Polonya

18. yüzyılın ilk yarısında varlıklı ve güçlü bir karakter olan Jan Klemens Branicki tarafından kendisine konut olarak yaptırılan saray, oldukça göz alıcı mimarisi ile ilgi çekmektedir. Ünlü saray; mimarisi, bahçeleri, havuzları ve heykelleri ile Fransız mimarisinin tam bir kopyası olarak yaptırılmıştır. Polonya Kralı olmayı hayal eden Brenicki, kral olamasa da sarayının “Polonya’nın Versay’ı” olarak anılmasını başarmıştır.

3. Linderhof Sarayı, Almanya

Linderhort Sarayı, Bavyera Kralı II. Ludwig’in 20 yıl süren hükümdarlığı süresince yaptırdığı en güzel saraylardan biridir. Fransa Kralı nam-ı diğer “Güneş Kral” XIV. Louis’e ve Versailles Sarayına hayranlığı ile bilinen Ludwing, babası Kral II. Maximilian’nin ahşap av köşkü olan Könighäuschen’in yerine, temelde Versailles Sarayının ufak bir kopyası olarak bilinen Linderhof Sarayını inşa ettirmiştir. Mimar Georg Dollmann tarafından 1863 – 1886 yılları arasında Rokoko mimari tarzında yapılan bu ünlü saray, günümüzde de ziyaretçilerini ağırlamaya devam etmektedir.

4. Catherine Sarayı, St. Petersburg, Rusya

Catherine Sarayı, tarihte Rusya’nın en güçlü imparatorlarından biri olarak bilinen I. Petro, nam-ı diğer Deli Petro’nun eşi olan İmparatoriçe Catherine tarafından yaptırılmıştır. Rococo temelli restorasyon geçiren saray, 1756 yılında yeni hali ile tam olarak hizmete girmiştir. Restorasyonu esnasında sadece iç tasarımı için yaklaşık 100 kg altın kullanılan bu saray Rokoko dönemi mimarisinin en ihtişamlı eserlerinden biridir. 18. yüzyılda yapılan diğer önemli saraylarda olduğu gibi, bu sarayın tasarımında da oldukça fazla Fransız etkisi altında kalınmış ve saray “Rusya’nın Versay’ı” olarak tanımlanmıştır.

5. Hotel de Soubise (Prenses Salonu), Paris, Fransa

Rokoko mimari akımı, esas olarak 1715 yılında Fransız Kralı XIV. Louis in ölümünden 1789 Fransız devrimine kadar geçen sürede etkili olmuştur. Barok mimarinin son döneminde ortaya çıktığı ve daha çok dekorasyon detaylarına sahip olduğu için bazı kaynaklar, 18. yüzyılı “Rokoko dönemi” olarak kabul etmektedir. Kendine has özellikleri ile hafif ve eğri çizgili süsleme sanatının bilinen ilk örneklerinden birini, Paris’te yer alan Hotel de Soubise’nin salon süslemelerinde görebiliriz.

İlgili Yazılar: Barok Mimari Nedir ve Özellikleri Nelerdir?

6. Czapski Sarayı, Varşova, Polonya

Polonya başkentinin en önemli Rokoko yapılarından biri olarak kabul edilen bu saray; Krasiński, Sieniawski ve Raczyński Sarayı olarak da bilinmektedir. Şu an güzel sanatlar fakültesine ev sahipliği yapmakta olan saray, Varşova Üniversitesi’nin tam karşısında yer almaktadır. Czapski Sarayı aynı zamanda Frédéric Chopin, Zygmunt Vogel, Zygmunt Krasiński ve Cyprian Norwid gibi birçok ünlü şahsiyete de ev sahipliği yapmıştır.

7. Chantilly Şatosu, Monsieur le Prince Salonu, Paris, Fransa

Fransız rokokosunun en güzel örneklerinden biri de Chantilly Şatosu’nun ‘Monsieur le Prince’ isimli salonunda bulunmaktadır. Jean Aubert tarafından tasarımı yapılan salon 1722 yılında tamamlanmıştır.

Listemizde yer alması gerektiğini düşündüğünüz başka önemli Rokoko dönemi mimari örnekleri varsa, lütfen yorumlarda bizimle de paylaşınız. Dünyadan önemli ve yaratıcı proje örnekleri incelemek için Mimari sayfamızı ziyaret etmeyi unutmayın. 🙂

Bu Yazı Rokoko Dönemi Mimari Örnekleri & Özellikleri İlk Olarak Şu Sitede Yayınlanmıştır: DeCombo. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.