Barok mimari, adını Portekizcede “tam yuvarlak olmayan eğri-büğrü inci” anlamında olan “barocco” kelimesinden almıştır. 16. yüzyıl başlarında Katolik kilisesi tarafından Protestanlık akımına olan ilgiyi azaltmak amacıyla ilk olarak İtalya’da ortaya çıkmıştır. İtalya dışında Fransa, İngiltere, Bohemya, İspanya gibi ülkelerde de oldukça etkileyici barok tarzı mimari eserlere rastlamak mümkündür. Bu yazımızda, dünya genelindeki en popüler ve en önemli barok mimari örneklerini ve özelliklerini inceledik. İşte, Avrupa’nın dört bir yanından sizler için seçtiğimiz barok tarzı mimari örnekleri ve barok dönemi mimarisi…

Barok Tarzı Mimari Örnekleri

1. Versailles Sarayı, Paris, Fransa

Fransa tarihine adını “Güneş Kral” olarak yazdıran XIV. Louis’in yaptırdığı, barok mimarinin en güzel örneklerinden biri olan Versailles(Versay) Sarayı, Paris yakınlarında bulunmaktadır. Aynalı salonu, barok bahçeleri, fıskiyeleri ve göz alıcı mimarisi ile kendine hayran bırakan bu görkemli saray, 1837 yılından günümüze kadar halka açık müze olarak hizmet vermektedir. Dönemin güçlü Fransa kralı XIV. Louis, yeni bir cazibe merkezi oluşturarak her anlamda dünyayı adından söz ettirecek bir proje temelinde bu sarayı yaptırmıştır. Dönemin zengin aristokrat ailelerinin de evi olan Versailles sarayı, dünyanın en ünlü barok tarzı mimari örnekleri arasında ilk sırada yer almaktadır.

Not: Barok tarzı mimari örnekleri ile birlikte; Barok nedir’, ‘Barok mimari ne zaman, nerede ve nasıl ortaya çıkmıştır’, ‘Barok mimarinin özellikleri nelerdir’ sorularının cevaplarını bulabileceğiniz Barok Mimari yazımızı okumayı unutmayın!

2. St. Charles Kilisesi (Karlskirche), Viyana, Avusturya

Ağırlıklı olarak Katolik nüfusa sahip olan Barok dönemin Avusturya’sında Habsburg Hanedanlığı oldukça güçlü dönemlerini yaşıyordu. Viyana’nın 17. ve 18. yüzyıllarda sahip olduğu zenginliğin yansımalarını, günümüzde de popülaritesini koruyan birçok barok dönemi mimarisi üzerinde görmekteyiz. Bu eserlerden biri de Avusturyalı mimar Johann Bernhard Fischer von Erlach tarafından tasarlanıp 1737 yılına yapımı tamamlanan St. Charles Kilisesi(Karl Kilisesi) veya Almanca adı ile Karlskirche’dir.

3. Santiago de Compostela Katedrali – Batı Cephesi, A Coruña, İspanya

Barok, Gotik ve Romanesk mimarinin zaman içerisinde bir araya gelmesi ile oluşan bu eşsiz yapının barok stilindeki batı cephesi, 18. yüzyılda ünlü mimar Fernando de Casas Novoa tarafından yapılmıştır. Oldukça başarılı bir barok dönemi mimarisi örneği olan katedral içerisinde, Hristiyan dininde 12 havariden biri olan Aziz James’in gömülü olduğu iddia edilmektedir. İşte bu efsaneden ötürü Santiago de Compostela Katedrali 8. yüzyıldan günümüze kadar en önemli hac noktalarından biri olmuştur. İspanya’nın kuzey batı uç noktasında yer alan bu katedral, tarihi dokusuyla şehri cazibe merkezi haline getirmiştir.

4. San Carlino Kilisesi (San Carlo alle Quattro Fontane), Roma, İtalya

Dönemin en önemli barok mimarlarından Francesco Borromini  tarafından 1670 yıllarında yapımı tamamlanan kilise, San Carlino veya Aziz Charles olarak da bilinmektedir.  O dönem manastır ile beraber planlanan yapı, mimarın ilk bağımsız eserlerinden biridir. Hatta ilk eserini ortaya çıkarmak için ünlü mimarın her hangi bir bedel almadığı da yazılmaktadır. Ancak maddi zorluklar sebebiyle tasarımın tamamlanması oldukça uzun sürmüştür. Sokakların kesişim yerinde bulanan ve kilise adında geçen dört farklı çeşme, barok tarzındaki yapının ilgi çeken özellikleri arasında yer almaktadır.

5. Aziz Petrus Meydanı, Vatikan

Vatikan denince akla gelen ilk görüntülerden biri mutlaka Aziz Petrus bazilikasının önündeki o büyük  meydandır. (St. Peter’s Square / Piazza San Pietro) Dönemin ünlü heykeltıraş ve mimarlarından Lorenzo Bernini tarafından yapılan bu ünlü meydan; üzerinde 140 azizin heykelleriyle süslenmiş büyük kolonları ile adeta kişiyi içine hapsetmektedir. Meydanın tam merkezinde Papa V. Sixtus tarafından 1586 yılında diktirilen 25 metre yüksekliğinde bir Mısır dikilitaşı mevcuttur. Dikilitaşın sağ ve sol tarafına simetrik olarak yerleştirilmiş iki havuz bulunmaktadır. Papalığın merkezi olan Vatikan, her yıl milyonlarca Katolik Hristiyan’ı ve bölgeyi ziyaret eden turistleri barok mimarinin işte bu güzel meydanında ağırlamaktadır.

6. Les Invalides Kompleksi, Paris, Fransa

Fransız barok mimarisinin yapıtaşlarından biri olan Les Invalides komplesi XIV. Louis tarafından dönemin monarşisini savunmak için canlarını verenler anısına Paris’te yapılmıştır. Ünü Fransız mimar Liberal Bruant tarafından 1671-1678 yılları arasında yapımı tamamlanan barok tarzı mimari eser, o dönemlerde gazi olan askerler için misafirhane, huzur evi ve hastane olarak hizmet vermekteydi. Günümüzde içerisinde birçok müze ve  anıt barındıran bu yapı Hôtel national des Invalides olarak yine Fransız gazileri için hizmet vermeye devam etmektedir. Ayrıca Napolyon da dahil olmak üzere birçok Fransız ulusal kahramanının mezarına ev sahipliği yapmaktadır.

7. Schönbrunn Sarayı, Viyana, Avusturya

“Güzel çeşme” anlamında gelen Schönbrunn, dönemin Habsburg İmparatorunun yazlık sarayı olarak inşa edilmiştir. Muhteşem mimarisi  ve büyük bahçeleri ile günümüzde Avusturya’nın en çok ziyaret edilen turistlik yerlerinden biri olmayı başaran bu saray Avusturya’nın Versay’ı olarak da tanımlanmaktadır.  Bu sarayın bir diğer özelliği de İmparator Franz Joseph’in eşi, İmparatoriçe Elisabeth’in en sevdiği yerlerden biri olmasıdır. İşte bu sebepten dolayı iç tasarımına ve peyzajına aşırı özen gösterilerek zenginliğin yansıtılması hedeflenen sarayın bir nevi Versay sarayına rakip olarak inşa edildiği ifade edilmektedir.

8. St. Paul Katedrali, Londra, İngiltere

1962 yılına kadar Londra’nın en yüksek binası olan Aziz Paul katedrali, 1666 yılında büyük Londra yangınında zarar gören kilisenin yerine yaptırılmıştır. İngiliz barok mimarisinin en güzel eserlerinden biri olarak kabul edilen katedral, İngiliz mimar Sir Christopher Wren tarafından yapılmıştır. Aynı mimar büyük yangından zarar gören 50’den fazla kilisenin yapımında da yer almıştır. Günümüzde Londra Piskoposluğunun merkezi olan katedral, Londra’da yabancı turistler tarafından en çok ziyaret edilen yerlerden biridir.

9. Kışlık Saray, Saint Petersburg, Rusya

Ünlü Rus imparator I.Petro nam-ı diğer Deli Petro tarafından kendi yaşam alanı olarak inşa edilen Kışlık Saray (Winter Palace), Romanov hükümdarlığı döneminde de Rus Devrimine kadar resmi konut olarak hizmet vermeye devam etmiştir. İtalyan mimar Domenico Trezzini tarafından tasarlanan saray, daha sonra birçok yenileme geçirmiştir. Bugünkü görünümünün büyük kısmı 1830 yıllarında geçirdiği yangın sebebiyle restore edilmesi sonucu elde edilmiştir. Günümüzde Ermitraj müzesine ev sahipliği yapmakta olan Kışlık Saray, barok mimarinin tüm cazibesini gözler önüne sermektedir.

10. Madrid Kraliyet Sarayı, Madrid, İspanya

Günümüzde devlet törenlerine ev sahipliği yapmakta olan ve bir kısmı da müze olarak kullanılmakta olan Madrid Kraliyet Saray’ında 3.418 oda bulunmaktadır. Saray Avrupa’nın en büyük saraylarından biri olarak sayılabilir. Tarihi çok eskiye dayanmakta olan saray, Kral V. Felipe tarafından 1735 yılında yaptırılmaya başlanmıştır. Yeni saray odalarının iç dekorasyonundan saray mimarisinin ince detaylarına kadar birçok özel detaya sahiptir. Dönemin barok mimarisinin olmazsa olmazı saray bahçeleri de yapının önemli güzellikleri arasında yer almaktadır.

11. Belvedere Sarayı, Viyana, Avusturya

Avusturya İmparatorluğunun gücünü ve zenginliğini gözler önüne seren bir başka barok tarzı mimari örneği, 1668-1745 yıllarında Savoy Prensi Eugen emri ile mimar Johann Lucas von Hildebrandt’a yaptırılan Belvedere Sarayı’dır. Muhteşem bahçeleri ve iki parçadan oluşan bina yapısı ile birçok sanat eserini içinde barındıran saray, günümüzde müze olarak kullanılmaktadır. 2. Dünya Savaşı sonrasında Avusturya’nın özgürlüğüne kavuştuğu anlaşma 1955 yılında bu sarayda imzalanmıştır. Bundan dolayı Belvedere Sarayı, Avusturya tarihinde oldukça önemli bir yere sahiptir.

12. Zacatecas Katedrali, Zacatecas, Meksika

Meksika’nın Zacatecas kentinde tarihi şehrin merkezinde bulunan katedral, Meksika barok mimarisinin en önemli eseridir. 1730-1760 yıllarından inşaatı tamamlanan katedral UNESCO Dünya mirasında yer almaktadır.

13. Juliusz Słowacki Tiyatrosu, Krakow, Polonya

2. Dünya savaşında Varşova kadar zarar görmeyen Krakow şehri, Polonya’nın ikinci büyük şehri olmakla beraber tarihi kültürel başkent olarak adlandırılmakta ve birçok güzel yapıya ev sahipliği yapmaktadır. İşte bunlardan biri de 1893 yılında mimar Jan Zawiejski tarafından 17. yüzyıl barok dönemi mimarisi esas alınarak yapılmış olan Juliusz Słowacki tiyatrosudur. Paris ve Viyana da bulunan ünlü opera binaları örnek alınarak yapılan bu bina tüm göz alıcılığını gözler önüne sermektedir.

14. Frauenkirche Kilisesi, Dresden, Almanya

Dresden, çarpıcı barok dönemi mimarisi ve sahip olduğu kültür mirası ile tam bir sanat ve müzik şehridir. 18. yüzyılda dönemin önemli kiliselerinden biri olarak inşa edilen bu barok tarzı mimari örneği, 2. Dünya savaşında Dresden bombalaması esnasında tamamen yıkılmıştır. 50 yıl boyunca savaş anıtı olarak yıkık vaziyette kalan kilise, Almanya’nın yeniden birleşmesinin ardından yeniden inşa edilmiştir. Günümüzde oldukça sağlam ve güçlü durumdaki kilise, Dresden merkezinde ziyaretçilerini beklemektedir.

15. Kiev Pechersk Manastırı, Kiev, Ukrayna

Barok tarzı mimari yapıların en güzel örneklerini görebileceğiniz şehirlerden biri de Kiev’dir. Kiev Mağara Manastırı (Kiev Pechersk Lavra ) olarak da bilinen bu yapı, Ukrayna barok mimarisini yansıtmaktadır. 17. ve 18. yüzyıllarda ülkeye Kazakların gelişi ile ortaya çıkmaya başlayan barok tarzı mimari örnekleri, daha çok Ortodoks manastırlarında kendini göstermektedir. Avrupa’nın aksinde genellikle daha basit inşa edilen barok yapılar oldukça etkileyici görünmektedir.

Bu listede yer alması gerektiğini düşündüğünüz başka önemli barok tarzı mimari örnekleri varsa, lütfen yorumlarda bizimle de paylaşınız. Tüm dünyadan önemli ve yaratıcı proje örnekleri incelemek için Mimari sayfamızı ziyaret etmeyi unutmayın. 🙂

Bu Yazı Dünyanın En Önemli Barok Tarzı Mimari Örnekleri İlk Olarak Şu Sitede Yayınlanmıştır: DeCombo. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.

Barok Nedir?

Barok kelimesinin kökü Portekizce‘de “tam yuvarlak olmayan eğri-büğrü inci” anlamında olan barocco sözcüğünden gelmektedir. Günümüzde de yaygın olarak kullanılmakta olan barok sözcüğü; mimari, müzik, resim, tiyatro ve edebiyat gibi çeşitli alanlarda belirli bir tarzı ifade etmek için tercih edilir. Barok sanatı ise genel olarak mimari yapılarda karşımıza çıkmaktadır.

Not: Tarih öncesinden günümüze kısaca Mimarlık Tarihi Dönemleri ve A’dan Z’ye Mimari Üsluplar yazımızı okumayı unutmayın!

Barok Mimari Ne Zaman ve Nerede Ortaya Çıkmıştır?

Barok mimari 16. yüzyılda İtalya’da ortaya çıkmıştır. Gösteri, tiyatro ve renklerle bağlantılı olan bu tarz; 16. ve 18. yüzyıllar arasında İtalya’dan Avrupa’ya yayılan genel dinamik bir mimari akım olarak sanat tarihindeki yerini almıştır. Günümüze kadar gelmiş olan sanat akımlarının büyük bir çoğunluğu bir önceki akımı eleştirel bir biçimde doğar. Barok mimari de Rönesans döneminin sonunda ortaya çıkmış ve 18. yüzyıl sonlarına doğru yerini Rokoko tarzındaki yapılara bırakmıştır.

Mimaride Barok stilin ilk kez ortaya çıktığı ve geliştiği yer, İtalya’da Roma ve çevresini kapsayan bölgedir. Barok mimarinin ilk örneği ise ünlü mimar Giacomo Barozzi da Vignolala (1507-1579) tarafından 1568 yılında Roma’da yapımına başlanan Gesu Kilisesidir. Katları birbirine bağlayan kıvrımlı köşe destekleri, eğrisel çizgiler, çıkıntılı çift ayak yapısı ve ışık gölge oyunları ile bu kilise, ileride ortaya çıkacak birçok kiliseye ilham kaynağı olmuştur.

Barok Mimari Neden ve Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Barok Mimari, gittikçe büyüyen Protestanlık akımına karşı Katolik Kilisesi tarafından halkın ilgisini Protestanlıktan uzaklaştırmak ve kayıp ruhları geri kazanmak fikri ile Roma’da ortaya çıkmıştır. Bu dönem içerisinde barok yapılar kilisenin propaganda aracı olarak kullanılmıştır. Roma ve Papalık çevresinde şekillenen bu yapılar; Hristiyan ruhunun tekrar güçlendirilmesini hedefleyen bir anlayış ile kurtuluş yolu olarak topluma sunulmuştur. Kiliseye gitme eylemi farklı bir deneyimle birleştirilerek, Katolik Kilisesi’ne karşı koşulsuz güven ve inancın yeniden canlandırılması hedeflenmiştir. Bunu yaparken Katolik sembolizmine bağlı kalınmıştır. Bu anlamda Dünyada en çok bilinen yapı Giovanni Lorenzo Bernini (1598-1680) tarafından yapılan Vatikan’daki San Pietro Bazilikası’dır.

Barok mimari, sanatsal düşünce temelinde kendini Rönesans’a karşı bir duruş olarak konumlandırmıştır. 16. yüzyılda sömürgecilik ile beraber Avrupa ülkeleri de gelişmeye başlamış, bu gelişim ile beraber sanatçıların tarzlarında da gözle görülür bir değişim ön plana çıkmıştır. Sanatçılar artık daha coşkulu ve ihtişamlı eserler yaratmaya başlamıştır.

İlgili Yazılar: Rönesans Mimarisi Nedir ve Özellikleri Nelerdir?

Ayrıca peyzajda bu dönemde önem kazanmış ve 17. yüzyıl itibari ile yeni ve ilgi çekici bir tarz olarak mimarlık tarihinde yerini almıştır. Aynı dönemde Barok mimarinin Avrupa’ da ki yansıması; dönemin kudretli prensleri tarafından kraliyetin gücünü göstermek amaçlı yaptırılan ihtişamlı saraylar ile olmuştur.

Bu akım yapıların ihtişamının yanında, doğayı biçimlendirmek üzerinde de oldukça etkili olmuştur. Görkemli heykeller, fıskiyeli havuzlar, devasa bahçeler, süslü ve göz alıcı salonlar, duvar işlemeleri, tanrı ve mitoloji konulu resimler barok döneminin öne çıkan unsurlarıdır. Tüm bu özellikleri barındıran, 17. Yüzyılın en popüler Barok Sarayı ise Paris’teki dünyaca ünlü Versay Sarayı’dır.

Barok Mimarinin Özellikleri Nelerdir?

Barok mimaride en dikkat çeken yapı türleri kiliseler ve saraylardır. Barok mimari, yaratıcı ve garip yollar kullanarak sütun, kemer, üçgen alınlıklar, frizler gibi geleneksel elemanların klasik biçimini değiştirir. Kapı ve pencerelerin üzerindeki alınlıklar genellikle yarım daire ya da üçgen şeklindedir. Bunların haricinde Barok mimarinin genel özellikleri kısaca şunlardır:

• Kıvrımlı duvarlara sahip cepheler
• Dini mekanlarda oval ve yarım madalyon formlu geniş sahınlar
• Tamamlanmamış veya bilerek yarım bırakılmış mimari ögeler
• Detaylı iç mekanlar, dış mekanlarda içbükey ve dışbükey yüzeyler
• Büyük tavan freskleri
• Mitolojik figürlerin yer aldığı ihtişamlı resimler
• Işığın dramatik kullanımı, güçlü ışık ve gölge etkisi
• Renklerin yoğun kullanımı ve zengin süslemeler
• Çoğunlukla altınla kaplanmış ahşap figürler
• İçeride resim, heykel ve sıva ile süslenmiş bir iç kabuk
• Resimle heykelin harmanlanması ve yanıltıcı efektler ile görsel illüzyonlar
• Veba salgınının bitişi anısına dikilmiş Veba Sütunları

İlgili Yazılar: Barok Tarzı Mimari Örnekleri

Ülkelere Göre Barok Mimarinin Özellikleri:

Fransa’da Barok Mimari:

İtalya’da ki din odağının aksine, Fransa’da Barok mimarinin öncelikli amacı Versay Sarayında olduğu gibi Kral XIV. Louis’i ve sahip olduğu gücü yüceltmekti. Fransa monarşisi ve varlıklı seçkin kesim, Barok mimariyi şatolar, malikaneler ve saraylar yaptırmak için kullandı. Süslü bahçeler ve iç mekan tasarımları sayesinde peyzaj mimarları, iç mimarlar ve mimarlar bir arada çalışmaya başladı.

İngiltere’de Barok Mimari:

Büyük Britanya’da barok tarzına geçiş oldukça yavaş olmuştur. Sir Christopher Wren (1632-1723) tarafından Fransız mimarlardan etkilenerek daha az abartılı olarak uyarlanmıştır. Londra’da bulunan Aziz Paul Katedrali İngiltere’nin en bilinen barok mimari örneklerinden biridir.

Bohemya’da Barok Mimari:

O dönemdeki adı ile Bohemya yani bugünkü Çekya ve Slovakya bölgesi; bu yeni Katolik yaklaşımı olan barok mimariyi oldukça kısa sürede benimsedi. Zengin asiller İtalyan mimarları bölgelerine davet ettiler ve Bohemyalı Barok olarak bilinen bölgesel tarzın oluşmasına öncülük ettiler. Bölgenin en önemli eserlerinden biri Prag’da bulunan Aziz Nicolas kilisesidir.

İspanya’da Barok Mimari:

İberya bölgesinde oldukça yavaş ilerleyen bu tarz 18. yüzyıl ile beraber hızlandı. İsmini Salamancalı mimar bir aileden alan Churriguereque tarzı; mimaride oyma figürler içeren, özenle dekore edilmiş yüzeylerde ve cephelerde ortaya çıkmaktadır. Salamanca, Sevilya ve Endülüs bölgesinde birçok dinsel ve sivil barok mimari örneği görmek mümkündür. Bölgenin en önemli Barok eseri ise Madrid şehrinde bulunan Kraliyet Sarayıdır.

Türkiye’de Barok Mimarinin Uygulandığı Önemli Yapılar:

Barok mimarinin Osmanlı topraklarına gelişi 18. Yüzyılın ortasında olmuştur. Türk barok tarzı olarak uyarlanan bu mimarinin ilk ve en önemli eseri ise Kapalıçarşının girişinde bulunan Nuruosmaniye Camiidir. 1755 yılında inşa edilen bu cami, beş sıra halinde 174 adet barok stil pencereyle aydınlatılmaktadır.

Ayrıca Ayazma Cami, Laleli Cami, Dolmabahçe Sarayı, Beylerbeyi Sarayı, Malta Köşkü’de kısmen Türk Barok mimarisi örnekleri arasında yer almaktadır.

Bu Yazı Barok Mimari Nedir? İlk Olarak Şu Sitede Yayınlanmıştır: DeCombo. Yazının Kaynağı Bu Sitedir.